۱. یک تفاوت بزرگ: گذشته در روسی چگونه است؟
در زبان فارسی، وقتی میخواهیم فعلی را در گذشته صرف کنیم، به «شخص» نگاه میکنیم: من رفتم، تو رفتی، او رفت. اما در زبان روسی یک شگفتی بزرگ وجود دارد:
در زبان روسیِ زمان گذشته، اصلاً مهم نیست که فاعل جمله «من»، «تو» یا «او» باشد! تنها چیزی که برای فعل مهم است، «جنسیت فاعل» (مرد است یا زن؟) و «تعداد فاعل» (یکی است یا چند نفر؟) است.
۲. فرمول طلایی و بسیار ساده ساخت زمان گذشته
ساختن زمان گذشته در زبان روسی آنقدر ساده است که شما را شگفتزده میکند. کافی است این دو مرحله را انجام دهید:
به شکل مصدری فعل (شکلی که در دیکشنری میبینید) نگاه کنید. دو حرف آخر یعنی علامت -ть را از انتهای آن قیچی کرده و دور بیندازید!
مثال: Чита-ть (خواندن) → میماند: Чита
حالا حرف Л (که نماد اصلی زمان گذشته در روسی است) را به ریشه باقیمانده بچسبانید. سپس بر اساس اینکه فاعل مرد است، زن است، یا جمع هستند، پسوند مخصوص را اضافه کنید.
۳. بررسی توافق جنسیتها با مثالهای صوتی
بیایید فعل پرکاربرد Делать (انجام دادن) را در زمان گذشته بسازیم (ریشه: Дела-). روی دکمهها کلیک کنید تا تلفظ دقیق آنها را بشنوید:
اگر فاعل مرد یا یک شیء مذکر باشد، فقط همان حرف -л را اضافه میکنیم.
مثال: Студент делал. (دانشجوی پسر انجام داد.)
اگر فاعل زن یا یک شیء مؤنث باشد، به حرف Л، حرف صدادار -а را میچسبانیم (میشود: -ла).
مثال: Студентка делала. (دانشجوی دختر انجام داد.)
اگر فاعل یک شیء خنثی (مانند رادیو یا نامه) باشد، به حرف Л، حرف -о را میچسبانیم (میشود: -ло).
مثال: Радио делало. (رادیو انجام داد/کار کرد.)
اگر فاعل بیش از یک نفر باشد (ما، شما، آنها)، اصلاً جنسیت مهم نیست! برای همه جمعها حرف -и را میچسبانیم (میشود: -ли).
مثال: Студенты делали. (دانشجویان انجام دادند.)
۴. تکلیف ضمیر «من (Я)» و «تو (Ты)» چیست؟
اینجاست که سادگی و زیبایی زبان روسی خود را نشان میدهد. وقتی میگویید «من رفتم»، فعل بستگی به این دارد که گوینده (شما) مرد هستید یا زن!
۵. جدول جامع صرف افعال در زمان گذشته
با نگاه کردن به این جدول، تمام الگوهای زمان گذشته برای شما تثبیت میشود. (مثال با فعل Работать به معنی کار کردن):
| ضمیر فاعلی | وضعیت (جنسیت/شمار) | شکل فعل گذشته | ترجمه |
|---|---|---|---|
| Я / Ты / Он | مفرد مذکر | Работал (-л) | کار کرد(م/ی) |
| Я / Ты / Она | مفرد مؤنث | Работала (-ла) | کار کرد(م/ی) |
| Оно | مفرد خنثی | Работало (-ло) | کار کرد |
| Мы / Вы / Они | جمع (همه جنسیتها) | Работали (-ли) | کار کردیم/ید/ند |
۶. افعال بیقاعده و استثنایی در گذشته
در زبان روسی تعداد کمی از افعال هستند که در گذشته از قانون بالا (حذف -ть و افزودن л) پیروی نمیکنند. مهمترین آنها فعل Идти (رفتنِ پیاده) است که ریشه آن در گذشته به طور کامل تغییر میکند و باید آن را حفظ کنید:
- مذکر: Он шёл (او رفت)
- مؤنث: Она шла (او رفت)
- خنثی: Оно шло (آن رفت)
- جمع: Они шли (آنها رفتند)
۷. آزمون خودسنجی گرامر
حالا وقت آن است که آموختههای خود را بسنجید. روی پاسخ صحیح کلیک کنید:
۱. اگر یک خانم بخواهد بگوید «من دیروز نوشتم»، باید از کدام فرم فعل Писать استفاده کند؟
۲. برای فاعل جمع «Мы» (ما) در زمان گذشته از چه پسوندی استفاده میشود؟
۳. شکل گذشته فعل استثنایی Идти برای فاعل مذکر چیست؟